Onder het motto “e-book, kans of bedreiging?”, dan wel variaties daarop, komt regelmatig de discussie rondom Digital Rights Management naar boven. Oftewel, moeten e-books tegen kopiëren beveiligd worden of niet?

Seeing is believing en een bezoek aan Marktplaats maakte mij de relevantie van dit onderwerp in één klap duidelijk.

Argumenten voor en tegen DRM

De voorstanders van beveiliging hebben voor de hand liggende argumenten: het is vanuit de auteur en uitgever geredeneerd niet meer dan logisch dat het kopiëren van boeken wordt voorkomen. De tegenstanders hanteren praktische bezwaren als “het is toch niet te handhaven”, en de belemmering van de gebruiksvriendelijkheid die ieder DRM systeem in zich heeft, hoe minimaal ook.

Meer principieel is het argument dat het kunnen ingrijpen van een uitgever nadat iemand een boek heeft  gekocht, betekent dat iemand niet zozeer meer een boek koopt, als wel een toegangsrecht ‘huurt’  dat ook altijd kan worden ingetrokken. Dat voelt raar. 

(Een beetje een zijstap, maar ik had laatst een gesprek met de directeur van een openbare bibliotheek, die me vertelde dat bibliotheken nu ook e-books ‘uitlenen’. De ‘lener’ download een e-book en heeft dan tijdelijk het recht om het e-book te bekijken.  Na afloop van de leenperiode is het bestand niet meer te openen. Dit klinkt geavanceerd maar wat mij echt verbaasde is dat gedurende de leenperiode,  ándere geïnteresseerden in dit boek de melding krijgen dat het boek is ‘uitgeleend’. Zij kunnen het bestand pas downloaden nadat de huidige lener het bestand heeft ‘teruggebracht’. Maar dit terzijde..)

Ikzelf ben altijd sceptisch geweest over DRM bij e-books. Dagelijks omringd door technische collega’s, denk ik niet dat er een beveiligingssysteem zal komen dat niet doorbroken wordt. Wel kunnen industrie en uitgevers proberen om bestellen via het legale kanaal zo aantrekkelijk en gemakkelijk mogelijk te maken. Inderdaad, het iTunes model dat ook bij Amazon / Kindle goed werkt.

DRM is een absolute noodzaak!?

Maar vandaag bezocht ik, min of meer toevallig, marktplaats. Tot mijn verrassing en ook wel lichte schok kwam ik daar advertenties tegen zoals deze waar ik voor 50 Euro 800 e-books download (ik maak me trouwens sterk dat ik ze voor 10 Euro ook krijg). Het kan niet anders of via nieuwsgroepen en torrent-sites vind ik ze voor niets.

Onthutst door deze constatering was de eerste gedachte die bij mij opkwam dat dit toch bestreden zou moeten worden. Het belang is overduidelijk: iedere e-reader eigenaar gaat zijn apparaat volzetten met boeken, en die bezitters die dat niet kunnen, vragen hun buurjongetje om dat te doen.  Er ontstaat een actief circuit en geen weldenkend mens betaalt ooit nog voor een e-book.

Maar toch, loopt het zo’n vaart?  Tijd voor een gedegen onderzoek: bekomen van de eerste schrik vroeg ik mij af of –bijvoorbeeld- mijn ouders dit zouden doen. Hun eerste reactie zou zijn “wat moet ik met 800 boeken?”.  Maar stel dat ik ze een e-reader met 800 boeken in handen druk, en ze wel echt beginnen met lezen? Ze komen dan in aanraking met boeken die ze anders nooit gelezen zouden hebben. En eerlijk gezegd denk ik dat ze de boeken die ze écht goed vinden zouden aanschaffen, maar dan in print. Al is het maar om deze cadeau te geven.

Dat laatste gaat overigens niet op voor e-books. Het lijkt me niet te verwachten dat iemand die een e-book (bijna) gratis heeft bemachtigd, daarna alsnog de betaalde versie aanschaft.

Wat leert het bezoek aan marktplaats mij?

OM te beginnen een inkopper: de discussie rond DRM  is nog lang niet voorbij. Wel werd mij het volgende duidelijk: 

• Op dit moment is DRM blijkbaar niet waterdicht
• Zodra een boek zonder DRM beschikbaar is, wordt het verspreid
• Pakketten van tientallen of honderden (bijna) gratis e-books brengen lezers in contact met boeken die ze anders nooit zouden zien
• Voor de omzet van e-books is de bedreiging van illegale kopieën mij duidelijk. Het effect op de totale boekenomzet staat voor mij minder duidelijk vast.

Vluchtig

Tot slot nog dit: ik weet zeker dat ik, als ik zo makkelijk aan honderden e-books kom, ze ook even zo gemakkelijk weer weggooi. Nu al voelt mijn half-jaar oude Sony reader ‘verouderd’.  Die zal waarschijnlijk hetzelfde pad gaan als een verzameling eerdere electronica: vergeten, verstoft, kapot, kwijt. Met content en al: in één klap honderden boeken weggegooid. Conclusie: een e-book is een vluchtig iets, van goede boeken die ik wil bewaren heb ik toch echt een papieren exemplaar nodig!

Gerelateerde berichten:

None Found

Trefwoorden: drm, e-book, Marktplaats

Jan Benedictus is de oprichter en directeur van Liones. Sinds 1997 actief in uitgeefland. Zie ook http://www.linkedin.com/JanBenedictus en http://www.twitter.com/JanBenedictus
Bekijk meer berichten van Jan Benedictus