Gisteren was ik bij een bijeenkomst van IPAN met als onderwerp ‘van eBook tot iPad’. Aangekondigd als een discussieavond over het ‘nieuwe uitgeven’ (en wat betekent de komst van de iPad?) werd de avond toch vooral een live kennismaking met de iPad. De bijeenkomst werd, naar mijn inschatting, bezocht door circa 75 mensen. Overigens was mijn indruk dat de aanwezigen vooral in de categorie ‘early adopters’ vielen. Ik zag relatief weinig uitgevers.

Onder leiding van Vincent Evers kwam ter sprake wat de komst van de iPad (en vergelijkbare devices) nu betekent voor uitgevers. Dit aan de hand van een aantal onderwerpen. Hoewel de zaal dankzij de rondgang van de vijf aanwezige iPads soms moeite had de aandacht erbij te houden ontstond er toch een redelijk boeiend panelgesprek. Het panel bestond uit Joris van Heukelom – Sanoma Digital, Erik Rigters – www.EBOOK.nl, Johan Hagenbeuk – MyBEBOOK en Gonny van der Zwaag – iPhoneclub.

Testdrive iPad

Om te beginnen terug naar de iPad zelf. Daar kan ik kort over zijn: absoluut een fantastisch apparaat, zeer mooi afgewerkt, en de bediening is intuïtief en tegelijkertijd supersnel. Als gebruiker van de iPhone snap je het apparaat direct. Als niet-gebruiker overigens ook. Ik was verrast over de grootte van het scherm, het hele apparaat is net iets kleiner dan een A4-tje. iPhone Apps laat het apparaat op de oorspronkelijke grootte zien, of uitvergroot tot full screen (al is het beeld dan iets minder scherp). Apps die specifiek voor de iPad zijn gemaakt zijn overtuigend.  Internetsurfen gaat ongelooflijk soepel (totdat je op een pagina met Flash aankomt). TV kijken gaat goed, en het formaat van het scherm is ideaal voor het weergeven van en of twee pagina’s tekst. De eerste speciaal voor de iPad opgemaakte magazines zijn indrukwekkend.

Het scherm is vanaf een hoek nog behoorlijke goed te lezen. Wel viel op dat (in het vrij donkere zaaltje), het backlight van het scherm ook op de laagste stand behoorlijk fel is.

‘Zou je e-reader hiervoor inleveren?’

Naast de iPad gelegen voelen de e-readers van onder andere Sony en Amazon aan als ‘conventioneel’. Het kan verkeren…

Aan de hand van vragen als ‘zou je je notebook hier voor inleveren’, of ‘zou je je iPhone hiervoor inleveren’ (beide overwegend ontkennend beantwoord)  ontstond het beeld dat de iPad het begin is van een compleet nieuwe categorie apparaten. Van Heukelom vroeg zich meermalen af waarom toch altijd in termen van ‘ten koste gaan van..’ gedacht wordt,  in plaats van een verbreding van de markt.

Maar waar smartphone en PC niet worden vervangen door de iPad, is dat voor e-readers minder evident. Al zijn volgens het panel de iPad en de e-reader totaal verschillende apparaten: de iPad is een compleet entertainment-device, de e-reader apparaat om ‘lineaire tekst’ (oftewel, gewoon een verhaal met begin en eind) te lezen.

Ondanks dit verschil lijkt het mij onontkoombaar dat de opkomst van e-ink gebaseerde e-readers geremd gaat worden door de komst van de iPad. Er zullen maar weinig ‘normale mensen’ zijn die beide apparaten gaan aanschaffen, in mijn ogen. Op termijn zullen de apparaten naar elkaar toegroeien: e-ink wordt sneller, in kleur en multi-touch, of iPad-achtige apparaten zullen worden uitgevoerd met een e-ink modus.

Tot die tijd zal de boekenmarkt naar verwachting meer effect ondervinden van de (steeds goedkoper wordende) e-readers, maar kan de iPad wellicht een revolutie ontketenen binnen tijdschriftenland.

e-Magazine: geen website, dus betaald?

Eens focussen op tijdschriftenland dus: met de iPad nu op de markt springen links en rechts, naast de inmiddels bekende voorbeelden van Bonnier en Sport Illustrated, meer voorbeelden van e-magazines op. De meesten (zoals ook het voorbeeld Autoweek van Sanoma) nog als vooruitblik, maar ook de eerste productie-edities (bv Time) zijn uitgekomen.

Volgens Van Heukelom hebben de uitgevers van Sanoma zich ingespannen om zoveel mogelijk ‘out of the box’, in dit geval buiten de kaders van het papieren tijdschrift, te denken. Wat ik interessant vind, is dat het e-magazine er toch vooral uitziet als een verlengstuk van het papieren magazine. Verrijkt met interactie, video, extra content, maar toch vooral een magazine. Compleet met kolommenindeling, inhoudsopgave en stijlelementen die zo vanuit het blad komen. Ook lijkt het erop alsof uitgevers blijven aansluiten bij het meest basale kenmerk van een TIJDschrift: geen continue update, maar een periodieke editie.

Het e-magazine wordt daarmee nadrukkelijk niet gepositioneerd als website die toevallig via een mobiel apparaat wordt bekeken. In het licht van geld verdienen lijkt dat slim. Immers, op internet is ‘alles gratis’, terwijl voor magazines ‘gewoon’ betaald wordt.

Een nieuw kanaal?

Het zou mooi zijn voor tijdschrift-uitgevers: feitelijk ontstaat er een derde uitgeefkanaal naast papier en website. Eentje waarvoor gebruikers wel geld over hebben. Wordt de (gratis) website van een tijdschrift-titel daarmee gedegradeerd tot verkoopkanaal van het e-magazine? De gratis laag in het freemium model?

Een groot deel van het verschil tussen een website die op een iPad wordt bekeken en een e-magazine is gebaseerd op een verschillende distributie. E-magazines worden aangeboden als App, of als onderdeel van een interactieve ‘tijdschriftenkiosk’ (ook een App). Websites worden getoond binnen de standaard webbrowser.

Voor zover er nu nog functionele verschillen zijn tussen websites en e-magazines, zullen die naar verwachting afnemen.  In technische zin groeien de e-magazines en websites naar elkaar toe: het HTML5 formaat is voor beide het formaat van de toekomst. Functioneel hoeft er dus geen verschil meer te zijn tussen e-magazines die worden bekeken in een App, en sites die worden bekeken in de browser.

Met andere woorden, het onderscheid tussen website en e-magazine berust straks nog puur op vormgeving en een bewuste scheiding in distributiekanaal. Ik vraag mij af of dat houdbaar is: nu al neemt de weerstand tegen specifieke distributiekanalen als Apps toe. ‘We gaan publiceren op {mobiel} internet als het kan en enkel via applicaties als het moet’ meldde het hoofd nieuwe media van de NOS vorige week, en ik denk dat dat een trend wordt. Immers, uitgevers zullen zich niet willen beperken tot iPad gebruikers, maar alle tablet varianten willen bereiken.

Als dan ook nog het openen van een specifieke mobiele site in een browser even makkelijk gaat worden als het starten van een App, wordt het verschil tussen een website en een e-magazine wel erg klein, en kunstmatig.

Van Heukelom zei het als volgt: ‘De vraag is of gebruikers het e-magazine op de iPad gaan zien als online, of niet’. Mijn vermoeden is van wel. Daarmee zijn we terug bij af: hoe krijgen uitgevers gebruikers zo ver dat zij gaan betalen voor online?

Gerelateerde berichten:

• Apps: de ervaringen van Veronica Magazine
• Tablet publishing: te weinig, te vroeg? Hoe innoveren in een embryonale markt?
• Nederlandse uitgevers wachten gelaten op strenge regels Apple
• In 1964 verloren uitgevers de slag van Apple
• Uitgeven: van massacommunicatie naar personalisatie en interactie

Trefwoorden: e-book, eBook, Erik Rigters, Gonny van der Zwaag, iPad, IPAN, Joris van Heukelom

Jan Benedictus is de oprichter en directeur van Liones. Sinds 1997 actief in uitgeefland. Zie ook http://www.linkedin.com/JanBenedictus en http://www.twitter.com/JanBenedictus
Bekijk meer berichten van Jan Benedictus